(Phần 1)
Thiểu năng tuần hoàn ngoại vi là tình trạng bệnh hoặc rối loạn của hệ tuần hoàn bên ngoài não và tim. Tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh và các triệu chứng phổ biến.
.jpg)
Thiểu năng tuần hoàn ngoại vi thường gặp ở động mạch. Sự tích tụ chất béo bên trong mạch – tình trạng xơ vữa động mạch hoặc xơ cứng động mạch, là nguyên nhân gây bệnh. Quá trình tích tụ kéo dài theo thời gian, lâu dần sẽ bị tắc nghẽn động mạch, khiến chúng bị thu hẹp hoặc suy yếu.
Khi tắc nghẽn xảy ra trong các động mạch của tim, bệnh được gọi là bệnh tim mạch vành hoặc bệnh động mạch vành. Xơ vữa động mạch thường ảnh hưởng tới động mạch của tim và não. Nhưng xơ vữa động mạch cũng có thể ảnh hưởng tới bất kỳ mạch máu nào khác trên toàn cơ thể.
Các mạch máu ở chân là những nơi thường bị ảnh hưởng bởi thiểu năng tuần hoàn ngoại vi. Các động mạch khác như các động mạch cung cấp máu cho thận và các động mạch ở cánh tay cũng chịu tác động. Khi một động mạch bị tắc nghẽn hoặc thu hẹp, phần cơ thể được cung cấp sẽ không nhận đủ oxy và dưỡng chất. Đây được gọi là tình trạng thiếu máu cục bộ. Thiếu máu cục bộ có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, tùy thuộc vào cơ quan hoặc hệ thống bị ảnh hưởng.
Các triệu chứng bao gồm đau, lạnh bàn chân và đổi màu hơi xanh, thậm chí cả đột quỵ hoặc bị hoại tử. Nếu tình trạng này không được điều trị kịp thời, phần cơ thể bị ảnh hưởng có thể sẽ bị tổn thương và cuối cùng bị hoại tử. Quan trọng nhất là phải tìm được các động mạch bị thu hẹp trước khi tổn thương xảy ra.
Thiểu năng tuần hoàn ngoại vi xảy ra chủ yếu ở người trên 60 tuổi, ảnh hưởng tới khoảng 12% tới 20% những người trong độ tuổi này. Bệnh cũng dễ gặp ở người bị bệnh tiểu đường, hút thuốc lá. Nam giới có nguy cơ mắc thiểu năng tuần hoàn ngoại vi cao hơn nữ giới.
Thiểu năng tuần hoàn ngoại vi là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật ở người trên 60 tuổi, cũng như những người mắc bệnh tiểu đường. Tuy vậy, có tới 40% người bị thiểu năng tuần hoàn ngoại vi không có triệu chứng.
Một số người cho rằng thiểu năng tuần hoàn ngoại vi là một phần của quá trình lão hóa và không thể can thiệp được. Người khác lại cho rằng giải pháp duy nhất là phẫu thuật.
Tuy nhiên, phẫu thuật chỉ là một trong các phương pháp điều trị. Điều trị thiểu năng tuần hoàn ngoại vi bằng phương pháp y tế và thay đổi lối sống là cách tốt nhất để ngăn bệnh trở nên tệ hơn và tránh biến chứng. Đặc biệt là đối với những người bị huyết áp cao, tiểu đường, mỡ máu cao và hút thuốc lá.
Nguyên nhân phổ biến gây thiểu năng tuần hoàn ngoại vi là bệnh động mạch ngoại vi, là do xơ vữa động mạch. Chất béo tích tụ lại bên trong động mạch và trộn với canxi, mô sẹo và các chất khác. Hỗn hợp hơi cứng lại tạo thành mảng. Những mảng này làm tắc nghẽn, thu hẹp hoặc suy yếu thành động mạch. Máu chảy qua các động mạch có thể bị hạn chế hoặc tắc nghẽn hoàn toàn.
Các nguyên nhân khác gây thiểu năng tuần hoàn ngoại vi gồm:
Các yếu tố nguy cơ của bệnh thiểu năng tuần hoàn ngoại vi bao gồm:
Những người bị bệnh mạch vành hoặc tiền sử đau tim hoặc đột quỵ nói chung có nguy cơ cao bị thiểu năng tuần hoàn ngoại vi.
Chỉ khoảng 60% người bị thiểu năng tuần hoàn ngoại vi có xuất hiện các triệu chứng. Hầu như triệu chứng bệnh xuất hiện là do cơ chân không nhận đủ máu.
Triệu chứng bệnh một phần phụ thuộc vào động mạch bị ảnh hưởng và lưu lượng máu bị hạn chế ở mức độ nào.
Triệu chứng phổ biến nhất của bệnh thiểu năng tuần hoàn ngoại vi ở chân là cơn đau ở một hoặc cả hai bắp chân, đùi hoặc hông. Cơn đau xảy ra khi đang đi bộ hoặc leo cầu thang và dừng lại khi nghỉ ngơi. Thông thường là một cơn đau âm ỉ hoặc nặng nề căng thẳng ở các cơ chân.
Khi các mạch máu ở chân bị tắc nghẽn nghiêm trọng, các cơn đau nhức chân sẽ xuất hiện nhiều vào ban đêm.
Các triệu chứng khác bao gồm:
Khi có các triệu chứng ở chân hoặc bàn chân (hoặc ở tay) hãy đi khám sức khỏe để ược chẩn đoán sớm. Thực tế, đây không hẳn là trường hợp khẩn cấp nhưng cũng không nên bỏ qua.
Hãy thực hiện các đánh giá y tế về các triệu chứng bệnh để được điều trị hiệu quả. Điều trị sớm có thể ngăn ngừa tổn thương thêm cho tim và mạch máu. Điều trị sớm cũng giúp ngăn ngừa nguy cơ gặp phải các vấn đề tim mạch nghiêm trọng hơn như đau tim, đột quỵ…
Tuy nhiên, nếu xuất hiện thêm bất kỳ triệu chứng nào dưới đây thì nên gọi cấp cứu khẩn cấp:
Nếu xuất hiện các triệu chứng này thì đừng cố đợi bệnh tự khỏi mà hãy gọi cấp cứu hoặc gọi người thân đưa đi khám sớm.
Để chẩn đoán bệnh thiểu năng tuần hoàn ngoại vi, bác sĩ sẽ khám và hỏi các câu hỏi về triệu chứng và tiền sử bệnh tật.
Một số xét nghiệm được thực hiện để chẩn đoán bệnh gồm:
Bác sĩ sẽ giới thiệu cho người bệnh một số cách để giảm các yếu tố nguy cơ mắc bệnh xơ vữa động mạch và thiểu năng tuần hoàn ngoại vi. Tuy không phải tất cả các yếu tố nguy cơ đều có thể thay đổi được, nhưng hầu hết đều có thể giảm. Giảm các yếu tố nguy cơ này không chỉ ngăn bệnh trở nên tệ hơn mà còn có thể thực sự đảo ngược triệu chứng:
Nong mạch bằng bóng qua da: Gọi là “nong mạch”, là một kỹ thuật để mở rộng một động mạch bị tắc nghẽn hoặc thu hẹp mà không cần phẫu thuật. Cụ thể:
